Home sweet home... Dit jaar was anders dan anders. Voor het eerst had ik eigenlijk graag thuis willen blijven. Bij vertrek woonden we nog maar een maand in ons nieuwe huis en ik had zoveel zin in mijn nieuwe leven hier! Toch was het ook wel weer dubbel, want ik had óók ongelooflijk veel zin om naar Scandinavië af te reizen! En er was meer wat anders was.
Foto: Ik heb voor het eerst mijn haar laten knippen in Noorwegen. En voor Sigrid, die kapster wil worden, was ik haar eerste klant. Sigrid is de kleindochter van Wenche, de pelgrimsleider van Avaldsnes. Ik heb vorige week een paar dagen bij haar en haar man John gelogeerd.
Dit jaar was alles gepland en dat is eigenlijk niets voor mij, want ik wil de vrijheid hebben om mijn tijd zelf in te delen en op spontane of onverwachte dingen in te kunnen gaan. Het is van tevoren zo lastig inschatten hoe lang ik ergens over doe. Een stuk van 20 km fietsen is in Nederland een uur als je even flink doortrapt. Maar in Noorwegen en Zweden ben ik niet alleen afhankelijk van de hoogtemeters die ik moet maken, maar ook van de 'research'. Ik sta echt vaak stil onderweg, maak foto's of video's en maak aantekeningen (door in te spreken op mijn telefoon). En ik wijk regelmatig van de route af om andere wegen te proberen. Je kunt van tevoren echt niet vertrouwen op satellietbeelden of Google Streetview, hoe recent ze ook zijn. En dan heb ik soms zomaar een hele dag nodig voor maar 30 of 40 km van de route. Voor sommige dagen had ik wat te veel kilometers gepland, maar meestal ging het goed. En ik had er ook regelmatig vrije dagen ingepland, wat me ruimte gaf om wat te schuiven én om spontane dingen te kunnen doen. "Je zal zien dat het misschien juist heel prettig is om wat houvast te hebben", zei een vriendin voordat ik vertrok. En ze had gelijk. Het bleek ook wel eens handig om te kunnen zeggen: "Sorry, maar dat past niet in mijn schema". Ahum...
Dus, dat houden we erin, dat schema! De reden voor een schema was vooral vanwege de vele afspraken die ik had onderweg. Logistiek was het een enorme puzzel, want ik moest rekening houden met ieders beschikbaarheid - een uitdaging in de korte Noorse en Zweedse zomer - en de reistijd met de auto en ferry's tussendoor.
En al die betreffende afspraken waren een andere reden waarom het dit jaar ook anders was dan anders. Beter gezegd: waarom het werken aan de Kustpelgrimsroute anders verloopt dan bij andere routes. Dit is de eerste route die ik in opdracht maak en hierdoor heb ik ook een veel nauwere samenwerking met de vier betreffende pelgrimsleiders. Er is veel interactie, óók tussen de zomers door. Regelmatig wordt er heen en weer gemaild en online meetings georganiseerd. Ik kijk dan ook erg uit naar de gids! Die staat gepland voor eind 2026, en dat duurt dus nog wel even. Eerst komt er nog een andere gids waar ik al een heel eind mee ben: de S:t Olavsleden in Zweden. De verwachte publicatie is eind dit jaar.
In de vorige nieuwsbrief was ik bijna in Bergen. Hier ben ik een paar dagen geweest om vervolgens via de sleutelplaats Moster Amfi door te reizen naar Avaldsnes. De laatste dagen reed ik naar huis via Stavanger (waar ik nog een suggestie van een Noorse fietser wilde testen) en Varhaug (waar ik op een idyllische plek in een pelgrimsaccommodatie verbleef). De laatste dag in Noorwegen bracht ik een bezoek aan Bøye en Vigdis in Flekkefjord en reed verder naar Kristiansand. Hier nam ik de ferry naar Hirtshals in Denemarken. En geheel volgens schema was ik dinsdag weer thuis.
Ik begon deze nieuwsbrief met dat ik best graag thuis had willen blijven. Maar na zeven weken Zweden en Noorwegen kan ik terugkijken op een geweldige, enerverende, nuttige en zeer inspirerende zomer die ik voor geen goud had willen missen!
Voor de liefhebbers volgt nu nog een verslag vanaf Bergen tot het einde van de reis en helemaal onderaan de Agenda voor het najaar met lezingen en de (oh-wat-heb-ik-daar-zin-in) FietsFika van en voor de fietsende Scandinaviëliefhebbers!
Bergen
Bergen is een fietsparadijs! De stad beschikt over een uitgebreid netwerk van vrijliggende tweebaansfietspaden met aparte trottoirs voor voetgangers. En die bergen? Daar fiets je gewoon dwars doorheen! Er zijn namelijk een paar fietstunnels die je het nodige klimwerk besparen. In Bergen ligt zelfs de langste fietstunnel ter wereld: maar liefst drie kilometer lang. Dankzij een goede keuze van kleur, verlichting en temperatuur voelt het binnen helemaal niet claustrofobisch aan, en ben je er voor je het weet alweer doorheen.
Dat betekent overigens niet dat je in Bergen overal naartoe kunt fietsen zonder te klimmen. Integendeel… Zo logeer ik bijvoorbeeld in hostel Montana, en om daar te komen moet je vanuit het centrum vier kilometer lang alleen maar omhoog. Ook liggen vrijwel alle wijken op een helling, dus maak je borst maar nat als je daar gaat fietsen!
Uitzicht vanaf hostel Montana:
De Kustpelgrimsroute komt vrijwel vlak de stad binnen, via een aantal vrijliggende fietspaden en een van de fietstunnels. Als je Bergen weer verlaat, krijg je opnieuw een aantal hoogtemeters voor de kiezen, maar dat is van latere zorg! Bergen heeft je vriendelijk ontvangen en laat je met moeite weer gaan. Misschien ervaar jij dat straks ook zo. Vooral bij mooi weer is Bergen één en al vrolijkheid. En met gemiddeld 165 droge dagen per jaar is de kans groot dat je goed weer treft!
Blijf je een paar dagen in Bergen, dan kun je ook een prachtige fietsroute maken om de stad in al haar facetten te bewonderen: de oude binnenstad met zijn talrijke smalle straatjes en gekleurde huizen, twee stadsparken, en het schitterende 'liefdespad' Løvstien, waar je heerlijk kunt fietsen met voortdurend een prachtig uitzicht over de stad. En ja, ‘uitzicht’ betekent meestal ook klimmen, maar je wordt rijkelijk beloond. Je kunt eventueel ook door de langste fietstunnel ter wereld, maar dat is optioneel.
Løvstien:
De langste fietstunnel ter wereld:
Sleutelplaats Moster Amfi
Vorige week was ik op werkbezoek bij Lauritz, de pelgrimsleider van Bergen. We waren bij het Hordamuseet, in Fana (ten zuiden van Bergen), een prachtig kleinschalig openluchtmuseum.
En daarna reed ik door naar de sleutelplaats Mosterhamn met zijn prachtige oude kerk en het amfitheater. Ik heb geen foto’s gemaakt van de kerk omdat ik daar al een paar keer eerder ben geweest (en dus al heel veel foto’s heb). In het naastgelegen religieus historisch centrum is een indrukwekkende permanente tentoonstelling “Van Heidendom tot Christendom”. Ik vond echter de nieuwe tentoonstelling veel indrukwekkender: “Frå makt til rett – kven har makt?”, of in het Nederlands: “Van macht naar recht - wie heeft de macht?” Het laat zien hoe waarden, samenlevingen, wetten en machtsstructuren in de loop van 1000 jaar zijn veranderd. Met deze tentoonstelling wil men het publiek ervan bewust maken hoe belangrijk het is om de waarden en democratische principes, die de basis vormen van onze huidige samenleving, te behouden en te beschermen.
Ik werd geraakt door deze tentoonstelling. Het geeft stof tot nadenken over vrijheid en gelijkheid. Waarden die we onder de huidige rechtse westerse regeringen misschien wel dreigen te verliezen.
Op deze foto zie je een stukje tekst uit de nieuwjaarsspeech van 2023 van de huidige Noorse koning Harald. Het gaat over het woordje 'we' en is mijns inziens heel veelzeggend...
Karmøy en sleutelplaats Avaldsnes
Ik had graag willen laten zien hoe mooi het eiland Karmøy is, maar de mist speelde een spelletje. Ik was er om een fietsroute uit te zetten, maar dat ging letterlijk de mist in. Dus: van de ene helft van de route weet ik dat ‘ie prachtig is, en van de andere helft heb ik een vermoeden.
De foto’s beginnen in het zuiden, in het pittoreske havenstadje Skudeneshavn. Daarna de pelgrimsaccommodatie Fredtun. Åkrehavn en Stol waren verstopt in de mist, de pelgrimsaccommodatie Magesingården en tot slot de Olavskerk in Avaldsnes.
Varhaug
De een-na-laatste nacht sliep ik in de pelgrimsaccommodatie Huset ved Havet in Varhaug. Dat ligt tussen Stavanger en Egersund. Ik had zicht op de Noordzee. In theorie had ik naar huis kunnen zwemmen. Tot zover de theorie…
Op de foto's het kerkje in Varhaug en de accommodatie
Agenda 2025
Zondag 2 november van 10:30 uur tot 16:00 uur: FietsFika - van fietsers, voor fietsers. Een fietsmarkt van fietsers voor fietsers, gericht op Scandinavië. Meer info en tickets: FietsFika.
Zondagmiddag 9 november om 14:00 uur: Lezing bij Roel Peerenboom in Wageningen. Deelname kost €10,- voor een hapje, drankje en onkostenvergoeding voor de spreker. Aanmelden is verplicht vanwege beperkte capaciteit. Klik hier voor meer informatie en aanmelding: Peerenboom.
Woensdagavond 12 november: Lezing bij Beagle Bikes in Utrecht (fysiek en online). Meer informatie volgt.
